Servatius van Maastricht

Op veel plaatsen in de wereldkerk wordt op 13 mei het feest van Onze Lieve Vrouw van Fatima gevierd. Maar in het bisdom Roermond herdenken we op deze dag onze eigen Sint Servaas of Servatius. Hij staat te boek als bisschop van Maastricht. Daarmee was hij ook de eerste bisschop op het grondgebied van het huidige bisdom Roermond en de eerste verkondiger van het geloof in het huidige Nederland.

In historisch opzicht is er weinig over Servatius bekend. Hij leefde in de vierde eeuw. Volgens de legende zou hij in Armenië geboren zijn en op enig moment bisschop van Tongeren zijn geworden. In verband met een onrustige politieke situatie verplaatste Servatius aan het einde van zijn leven de zetel naar Maastricht. Daar stierf hij in 384. Boven zijn graf werd later de huidige Sint-Servaasbasiliek gebouwd.

Als bisschop zou Servaas aan diverse synodes hebben deelgenomen. Daar moet hij een felle bestrijder van het Arianisme zijn geweest. Dat was een stroming uit de eerste eeuwen van het christendom die vraagtekens plaatste bij de goddelijke natuur van Christus. In de Middeleeuwen zijn diverse levensbeschrijvingen van Servaas gemaakt, waarin tal van legendes zijn verwerkt. Zo zou Sint Servaas rechtstreeks afstammen van de familie van Jezus en Johannes de Doper. Ook zou hij in Maastricht een bron hebben laten ontspringen, waarnaar elk jaar op de zondag voor zijn feestdag de bronprocessie wordt gehouden.

De bekendste legende over Sint Servaas is wellicht dat hij tijdens een bezoek aan Rome van niemand minder dan de apostel Petrus zelf de sleutel van de hemelpoort ontving, hetgeen betekent dat hij de macht had om al dan niet zonden te vergeven. In de catacomben van de Sint-Pietersbasiliek – vlak bij het graf van Petrus – is een fresco met dit tafereel te vinden. In de schatkamer van de Sint-Servaasbasiliek is de sleutel te bewonderen. De naam van het bisdomblad De Sleutel verwijst ook naar dit verhaal.

Maastricht bleef tot in de achtste eeuw bisschopsstad. Er zijn 21 namen van bisschoppen van Maastricht bekend, die allemaal heilig zijn verklaard. De laatste – Sint Hubertus – verplaatste rond 706 de zetel van Maastricht naar Luik. Grote delen van Limburg zijn tot in de 19e eeuw tot het (prins)bisdom Luik blijven behoren.

Het graf van Servaas in Maastricht groeide in de loop van de eeuwen uit tot een belangrijk bedevaartsoord. In de crypte van de Sint-Servaasbasiliek is het graf van de heilige bisschop dagelijks te bezoeken. Zijn relieken worden bewaard in de zogeheten Noodkist, een reliekschrijn die in tijden van nood en bij bijzondere processies door Maastricht wordt rondgedragen. Dit gebeurt onder meer tijdens de zevenjaarlijkse heiligdomsvaart.

Deze week (14 mei) is het precies 30 jaar geleden dat paus Johannes Paulus II het graf van Sint Servaas bezocht en de kerk tot basiliek verhief. De eerstvolgende heiligdomsvaart vindt plaats in 2018.

     
     
     
     
     
Susteren-Echt