Invloed Moderne Devotie in Limburg groter dan gedacht

De Moderne Devotie is in Limburg veel breder verspreid geweest dan altijd werd gedacht. Ook ging de invloed van de hervormingsbeweging in Limburg veel langer door dan in de rest van Nederland. Dat blijkt uit een inventarisatie die de theoloog en schrijver Mink de Vries heeft gemaakt . Het resultaat van zijn onderzoek presenteerde hij vanochtend (vrijdag 20 oktober) aan bisschop Frans Wiertz van Roermond (zie foto).

De Moderne Devotie is een hervormingsbeweging uit de late middeleeuwen, die de Kerk van binnenuit wilden vernieuwen door te streven naar gemeenschapsleven, de inzet voor armen en zieken, goed onderwijs en een heel eigen persoonlijke omgang met God. De beweging ontstond rond 1370 in Deventer en Zwolle, maar heeft ook internationaal grote invloed gehad.

Vijftien plaatsen
Over de rol van de Moderne Devotie in Limburg was relatief weinig bekend. Uit het onderzoek van De Vries blijkt dat op minstens vijftien plaatsen in Limburg kloosters moeten zijn geweest, die sterk onder invloed stonden van de ‘Beweging van de Geest’, zoals de Moderne Devotie ook wordt genoemd. Het gaat volgens De Vries niet alleen om religieuze concentraties in steden als Roermond, Venlo of Maastricht, maar ook om kloosters in kleinere plaatsen als Lomm, Well, Maasbracht, Echt en Sint Joost. Vaak waren er kloosterordes aan verbonden die inmiddels niet meer bestaan, zoals de zusters Conversinnen.

“Roermond was in die tijd een heus centrum van Moderne Devotie in het huidige Limburg,” aldus De Vries. “Alleen in die stad bevonden zich minstens tien kloosters die nauw met de Moderne Devotie verbonden waren. Veel van die gebouwen staan er nog. Je zou er zo een ‘Devotenwandeling’ langs kunnen maken.”

Andere plaatsen in Limburg met een sterke traditie van de Moderne Devotie zijn, zo blijkt uit de inventarisatie van De Vries: Venray, Venlo, Weert, Kerkrade (Rolduc), Geleen en Maastricht. Ook de plaatsen  die vlak over de provinciegrens liggen als Maaseik in Belgisch-Limburg , Woensel en Dommelen in Brabant waren destijds via Limburgse kloosters met de beweging van de Devotie verbonden.  

Langer bestaan
Daar waar de Reformatie in de 16e eeuw op veel plaatsen een einde maakte aan het voortbestaan van kloosters en daarmee ook aan de beweging van de Moderne Devotie, ging deze in Limburg en andere katholiek gebleven gebieden in de Zuidelijke Nederlanden door tot aan de Franse Revolutie, eind 18e eeuw. “Voor mij was dit een heel nieuw element, omdat er over het algemeen van wordt uitgegaan dat de beweging rond 1570 gestopt is,” aldus De Vries, die aan soortgelijke inventarisaties voor alle provincies in Nederland werkt.

Zelf raakte hij een aantal jaren geleden onder de indruk van de Moderne Devotie. Hij heeft er inmiddels vier boeken over geschreven, waaronder een eigentijdse vertaling van de ‘Navolging’ van Thomas a Kempis en ‘Pleidooi voor een postmoderne devotie’. De Vries denkt dat de spiritualiteit van de Moderne Devotie ook nu op allerlei terreinen in de samenleving van belang kan zijn.

Lees ook: Aandacht voor Moderne Devotie in Limburg (online magazine Clavis, juli-augustus 2017)

     
     
     
     
     
Susteren-Echt