24 juni: hoogfeest geboorte Johannes de Doper

Iedere aspergeteler weet dat op Sint-Jan (24 juni) de asperge-oogst officieel ten einde is. Het is de dag waarop in de Kerk het hoogfeest van de geboorte van de heilige Johannes de Doper wordt gevierd. Ten tijde van Jezus was Johannes een boeteprediker in de woestijn van Juda. Hij doopte mensen met water om hen van zonden te reinigen. Hij was de eerste mens die Jezus aanwees als de Messias, de langverwachte redder van het volk van Israël. Daarom wordt hij de Voorloper van Christus genoemd. Johannes werd onthoofd op last van een koning die hij van overspel had beschuldigd. Hij is één van de grootste heiligen van de Katholieke Kerk.


Johannes was volgens het evangelie van Lucas de zoon van Zacharias en Elisabet, de nicht van Jezus' moeder Maria. De naam Johannes is de vergriekste vorm van het Hebreeuwse Johanan, dat 'Jahweh is genadig' betekent. Hoewel Elisabet niet meer vruchtbaar was, zou zij op last van God toch een kind krijgen. Dat werd haar beloofd door de aartsengel Gabriël. Zoals voorspeld werd Elisabet zwanger en baarde haar zoon. Johannes groeide op en de Geest beheerste hem meer en meer. Hij verbleef in de woestijn tot de dag, waarop hij zich aan Israël in het openbaar vertoonde.

Johannes woonde in de woestijn van Juda. Door zijn prediking vergaarde hij een groep discipelen, onder wie enkelen die later door Jezus als apostel werden aangesteld. Hij had een verwilderd uiterlijk, droeg een kleed van kamelenhaar en at sprinkhanen. Hij werd De Doper genoemd omdat hij zondaars wees op het Laatste Oordeel en hen een uitweg bood door zich te laten reinigen in het water van de rivier de Jordaan. Ook Jezus liet zich door Johannes dopen. Daarmee verklaarde Christus zich solidair met allen die verlossing nodig hebben. Bij dit doopsel, zo vertellen de evangelisten, openbaarde God de Vader zich en zei Hij dat Jezus zijn Zoon was. Volgens de Proloog van het Johannes-evangelie was Johannes de Doper de man die Jezus als de langverwachte Messias moest aanwijzen. 'Er is een mens geweest, een gezondene van God; zijn naam was Johannes. Hij kwam als getuige: hij moest getuigen van het licht, opdat allen door hem tot geloof zouden komen. Hij was niet het licht, hij moest getuigen van het licht.' (Joh.1:6-8). Johannes de Doper wordt beschouwd als de laatste oudtestamentische profeet die net als Jesaja en Jeremia de komst van de Messias aankondigde. 

Nadat Jezus zich door Johannes had laten dopen, begon Hij zijn missie. Daarmee was het werk van Johannes eigenlijk overbodig geworden. Johannes werd gearresteerd op last van koning Herodes Antipas, zoon van Herodes de Grote. Herodes Antipas voelde zich beledigd omdat Johannes hem te schande had gezet. De Doper had hem publiekelijk beschuldigd van overspel, omdat Herodes de echtgenote van zijn broer Filippus tot zijn vrouw had genomen. De koning, een marionet van de Romeinse bezetters, zette Johannes gevangen in de rotsburcht Macherus bij de Dode Zee. Herodes had hem eigenlijk willen laten doden, maar hij durfde dat niet, bang dat het volk dan in opstand zou komen.

In de kerker werd Johannes overvallen door twijfel over de missie van Jezus. Daarom stuurde hij twee van zijn discipelen naar Jezus met de vraag: "Bent U het die komen zou, of hebben we een ander te verwachten" Jezus gaf hun ten antwoord: "Ga Johannes vertellen wat u hoort en ziet: Blinden zien weer en kreupelen lopen, melaatsen worden rein en doven horen, doden staan op en aan armen wordt de goede boodschap verkondigd." (Mt. 11:4-5).

Toen de dochter van Herodias op een dag de koning door haar verleidelijke dans had vermaakt, vroeg Herodes Antipas hoe hij haar zou kunnen belonen. Door haar moeder opgestookt, zei ze: "Geef mij hier op een schotel het hoofd van Johannes de Doper." De koning werd bedroefd, maar vanwege zijn eed en omwille van zijn gasten gaf hij het bevel om het haar te geven. En hij liet Johannes in de gevangenis onthoofden. Zijn hoofd werd op een schotel gebracht en aan het meisje gegeven, en zij bracht het naar haar moeder. Zijn leerlingen kwamen het lijk halen en ze begroeven het, en ze gingen Jezus op de hoogte stellen. Toen Jezus dat hoorde, week Hij met een boot uit naar een eenzame plaats om alleen te zijn (Mt 14: 8-13).

De Kerk van Oost en West vereert Johannes als een grote heilige. In de rooms-katholieke kerk wordt zijn geboorte op 24 juni als hoogfeest gevierd. Zijn marteldood wordt jaarlijks op 29 augustus herdacht. Deze gedachtenis gaat terug op de inwijdingsdag van de kerk die gebouwd werd boven Johannes' vermoedelijke graf in Sebaste.

Afbeelding: gebrandschilderd raam van Jan Dijker (1955) in de H. Johannes de Doperkerk te Meerlo
 

     
     
     
     
     
Susteren-Echt