6 juni: H. Norbertus, een 'witheer' uit Gennep

Het jaar 2015 is door paus Franciscus uitgeroepen tot 'Jaar van het Godgewijde leven'. In een serie artikelen belichten we dit jaar maandelijks een bijzondere religieus, die ook een link met Limburg heeft. In deze vierde aflevering: de heilige Norbertus. Hij was aartsbisschop van Magedeburg en stichter van de premonstratenzers, maar zijn wieg stond in het Noord-Limburgse Gennep.

Een 900-jarig priesterfeest. Dat valt niet zo vaak te vieren. Of beter gezegd te herdenken, want de priester in de kwestie maakt het feest zelf natuurlijk alleen van uit de hemel mee. Daar verblijft de heilige Norbertus van Gennep zeker al sinds 1134, het jaar waarin hij als aartsbisschop van het Duitse Magdeburg overleed.

Maar zijn wieg stond in het Noord-Limburgse Gennep. Het stadje aan de Niers heeft dan ook alle recht om te herdenken dat het dit jaar negen eeuwen geleden is dat Norbertus tot priester werd gewijd. Behalve als Duitse bisschop, is Norbertus ook bekend als stichter van een kloosterorde in het Noord-Franse Prémontré, die later bekend werden als de Prémonstratenzers of - makkelijker - norbertijnen. Tot op de dag van vandaag heeft de orde kloosters in Nederland, maar vreemd genoeg niet in Limburg. Alleen in Houthem, Neer en kort tijd in Roermond zijn er vestigingen van Nobertinessen geweest.

Norbertus van Gennep (soms ook Van Xanten of Van Magdeburg genoemd) werd tussen 1080 en 1085 geboren als zoon van Heribert, de heer van Gennep. Grenzen liepen toen niet zoals ze nu lopen, dus is het niet verwonderlijk dat de jongen van goede komaf kanunnik werd in de nabij gelegen oude Romeinse stad Xanten, dat nu tot Duitsland behoort.

Zoals veel ordestichters kwam Norbertus door een ingrijpende gebeurtenis in zijn leven (hij ontsnapte op het nippertje aan de dood tijdens een zwaar onweer) tot inkeer en brak hij met zijn luxe leven. Hij ging als rondtrekkend prediker op zoek naar vernieuwing van zijn religieuze idealen. Zo sloot Norbertus zich ondermeer als leerling aan bij kluizenaar Koenraad van Regensburg. In Laon probeerde hij de kanunniken te bewegen tot een boetvaardiger en strengere manier van leven. In die jaren bezocht hij ook de nog jonge kloostergemeenschap van wat nu Abdij Rolduc is. 

Rond 1120 stichtte Norbertus in het dal van Prémontré bij Coucy de orde van premonstratenzer monniken, die soms naar de kleur van hun habijt ook wel 'witheren' worden genoemd. In 1126 werd hij aartsbisschop van Magdeburg. Vanuit die functie bemoeide hij zich ook met de positie van de toenmalige paus Innocentius II. Norbertus stierf op 6 juni 1134 in Magdeburg en werd heilig verklaard in 1582. Later werden zijn relieken overgebracht naar Praag. Zijn feestdag is op 6 juni.

De Norbertijnen volgen de regel van Sint Augustinus en proberen het evenwicht te zoeken tussen een actief en contemplatief leven. Vooral op het gebied van liturgie en catechese zijn ze altijd actief geweest. Wereldwijd zijn er momenteel zo'n 1300 norbertijnen en norbertinessen. In Nederland zijn er vestigingen in Heeswijk, Tilburg en Hierden.

Bijgaande afbeelding toont het  zogeheten 'spinnewonder' in de abdijkerk van Rolduc. Het raam bevindt zich in de crypte van de abdijkerk.