Kerk richt zich met diaconale activiteiten naar buiten

Geïnspireerd door het voorbeeld van paus Franciscus en op instigatie van bisschop Wiertz zijn in het afgelopen jaar op verschillende plekken nieuwe diaconale initiatieven tot stand gekomen. Als hij overziet wat er zich begint te ontwikkelen op het vlak van de diaconie, concludeert Hub Vossen van de bisdommelijke dienst Kerk en Samenleving: "Inderdaad zijn in Limburg kleine stappen waarneembaar van een Kerk die zich op een positieve manier uitdrukkelijker naar buiten richt. Een transformatie die door deze nieuwe paus ingezet is. Een Kerk naar buiten!"

Sinds zijn aantreden, vorig jaar, laat paus Franciscus met ongekende acties bijna wekelijks zien en horen hoe hij kijkt naar de sociale en maatschappelijke problematiek van de huidige tijd. Hij koppelt de evangelische boodschap aan de tegenwoordige samenleving en komt daadwerkelijk op voor de meest kwetsbare medemens. "We kunnen zien dat het mensen raakt," zegt Vossen, die het meest verbaasd is dat juist rand- en buitenkerkelijken zo geraakt zijn door de woorden en daden van deze paus. "In zijn acties laat hij mensen zien waar het in het geloof daadwerkelijk om gaat."

Daardoor zijn in het afgelopen jaar op verschillende plekken nieuwe diaconale initiatieven tot stand gekomen door mensen die eigenlijk ver weg stonden van de kerk. "En steeds gaat het om mensen die geraakt zijn door de woorden en daden van paus Franciscus en in hun parochies hun diensten daadwerkelijk aan kerk en samenleving aanbieden. Het charisma van deze paus inspireert hen om dienstbaar te zijn aan hun eigen leefomgeving en hun talenten en gaven beschikbaar te stellen." 

Bisschop Wiertz riep eind vorig jaar op om in alle parochies waar nog geen diaconale activiteiten ontwikkeld zijn, te komen tot zogeheten 'Paus Franciscusgroepen'. Een oproep om in eigen leefomgeving op zoek te gaan naar sociale en geestelijke nood; om menselijke nabijheid, een goed woord, een toegestoken hand aan te reiken; om zo ook te bouwen en werken aan een Kerk die naar buiten gaat.

Vanuit de Dienst Kerk en Samenleving is materiaal ontwikkeld om mensen daarbij te ondersteunen. In het ontwikkelde materiaal wordt voortgebouwd op een rijke diaconale traditie die in het bisdom Roermond aanwezig is. Onder anderen al samengebracht in de bundel ‘Samen leven: de gewoonste zaak van de wereld’, waarin een twintigtal verrassende, kleinschalige diaconale projecten belicht zijn. "Er kan voortgebouwd worden op initiatieven die al langer bestaan, maar het biedt meteen ook de mogelijkheid om eens kritisch te kijken naar de activiteiten die in de afgelopen jaren vanuit diaconale en kerkelijke groepen ontwikkeld zijn," aldus Vossen. "Voldoen ze nog aan de vragen van de huidige tijd? Hebben we vanuit parochies en diaconale groepen wel voldoende oog en oor voor de huidige sociaal-maatschappelijke ontwikkelingen? Daarnaast laten de nieuwe vrijwilligers ons ook met een andere bril kijken naar kerk en samenleving."

Op een aantal plekken zijn in de afgelopen maanden nieuwe initiatieven ontstaan, en bestaande groepen zijn hun taken aan het heroverwegen. Boeiend en verrassend zijn de gesprekken die in parochies en bij diaconale groepen gevoerd worden. Vossen geeft aan dat het belangrijk is om zorgvuldig en bedachtzaam aan de slag te gaan, om te kijken naar wat andere organisaties in de samenleving reeds doen en dat samenwerking met deze bestaande organisaties erg belangrijk is.

Zo ontstaan in de lokale gemeenschappen langzaamaan nieuwe en vernieuwende initiatieven die een wezenlijke bijdrage leveren aan de sociale cohesie van een wijk, dorp of stad. In Heerlen, bijvoorbeeld, heeft zo’n nieuwe diaconale groep onder meer de sociale kaart van de gemeente bestudeerd. "Tot hun schrik moesten ze constateren dat in een bepaalde wijk 89% van de kinderen zich in een achterstandssituatie bevindt. Via verkennende gesprekken is de groep nu bezig om de basis te leggen voor een diaconaal project rond kind en armoede."

Een ander voorbeeld. In Noord Limburg zijn de parochies in vijf dorpen samengevoegd. In die dorpen begint langzaam de sociale cohesie te verdwijnen. Voorzieningen verdwijnen, organisaties worden bij gebrek aan leden opgeheven. Men constateert dat met name de eenzaamheid onder ouderen groeit. Groot probleem voor hen is de mobiliteit; de mogelijkheid om de, in het eigen dorp niet meer aanwezige, voorzieningen elders te bereiken. Mensen kunnen steeds moeilijker weg uit hun dorp. In samenwerking met andere organisaties worden plannen gemaakt. Een van de initiatieven vanuit de parochie is onder andere de (her)oprichting van een bezoek- en rouwgroep, maar ook een autodienst en begeleiding naar het ziekenhuis wordt opgezet.

En in Weert kreeg onlangs een kerk, die enkele jaren geleden onttrokken werd aan de eredienst, een nieuwe functie als ‘Paus Franciscushuis’. Een naam die veelbelovend is. Met initiatiefnemers die bruisen van ideeën om dit gebouw een duidelijke en diaconale bestemming te geven in de gemeente Weert.

Het zijn geen losstaande activiteiten, maar staan in verbinding met bestaande kerkelijke en sociaal-maatschappelijke activiteiten. "Belangrijk is dat activiteiten die ontwikkeld worden ook aanvullend zijn, recht doen aan kwetsbare medemensen," zegt Vossen. "En of ze nu Paus Franciscusgroep heten of niet, is niet belangrijk. Het gaat er veel meer om dat mensen zich, vanuit evangelische waarden, daadwerkelijk verbinden."

De woorden en daden van paus Franciscus roepen bij heel veel mensen onverwachte dingen op. Niet voor niets schreef bisschop Wiertz in zijn eerder genoemde oproep: "bij menigeen verandert hierdoor het beeld van het christelijk geloof en van de Kerk op een positieve manier." Een transformatie die door deze nieuwe paus ingezet is: een Kerk naar buiten!

Verder informatie is te vinden op: www.pausfranciscusgroepen.nl 

De brochure ‘Samen leven; de gewoonste zaak van de wereld’ is te downloaden via: www.bisdom-roermond.nl/mkw_uploads//samen%20leven-digitaal.pdf