Maria Tenhemelopneming

Elk jaar op 15 augustus viert de Kerk het hoogfeest van Maria Tenhemelopneming. Hiermee wordt herdacht dat Maria na haar dood met ziel en lichaam door God in de hemel werd opgenomen. Het feest ontstond in het Oosten en werd in de 7e eeuw door Rome overgenomen. Het is voor de Katholieke Kerk het belangrijkste Mariafeest. Bisschop Wiertz gaat op zondag 14 augustus om 15.00 uur voor in een lof en ziekenzegening bij de Lourdesgrot in de kerk van Tienray en hulpbisschop De Jong viert de feestelijke H. Mis op maandag 15 augustus om 10.00 uur in de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Maastricht. In de Roermondse Munsterkerk wordt die dag een grote Mariale Dag gehouden die om 10.15 uur begint. Aan dit feest zit - zeker in Limburg - het oude gebruik gekoppeld van de zegening van de zogeheten 'Kroedwusj'.
 


In de loop der eeuwen zijn op het snijvlak van kerk en volkscultuur tal van gebruiken ontstaan. Sommige zijn allang vergeten of zozeer geseculariseerd dat er niets kerkelijks meer in te ontdekken valt. Een oud gebruik dat de laatste jaren in de parochies juist meer aandacht krijgt, is het zegenen van een boeket met veldkruiden op het feest van Maria Tenhemelopneming. In het Limburgs vaak aangeduid als 'kroedwusj', 'kruudwis' of lokale varianten hierop.

De zegening van kruidenbossen is een voorbeeld van een voorchristelijk gebruik dat door de kerk is overgenomen en gekerstend. Door de magische ritus van de heidenen te vervangen door een christelijke zegening van een kruidenbos richt men zich tot God, de Schepper van het zaadvormend gewas.

Samenstelling kruidenboeket
Het kruidenboeket hoort samengesteld te zijn uit zeven verschillende kruiden, bloemen en korenaren: twee graansoorten (tarwe en rogge), twee kruiden met geneeskrachtige werking (duizendblad en boerenwormkruid) en twee kruiden die het onweer kunnen weren (alsem of bijvoet en koninginnekruid, ook wel donder- of leverkruid genoemd). In sommige plaatsen is er het gebruik om wilgenroosjes en huislook in het boeket op te nemen. Het zevende kruid is het walnotenblad. Dit is samengesteld uit zeven blaadjes. Beweerd wordt dat de bliksem nooit in een notenboom inslaat.
De traditie wil dat deze zeven kruiden achterbleven in het graf van Maria. Dat het om zeven kruiden gaat, heeft ook een betekenis. Zeven is in de kerkgeschiedenis het getal van de volheid.
Het kruidenboeket wordt in de kerk gezegend en beschermt volgens de traditie tegen allerlei soorten onheil, zoals blikseminslag. De boeketten werden vroeger samengebonden met een lint van zeven el lang en opgehangen boven huis- en staldeuren. Bij onheil werden er een paar takjes van in de het haardvuur geworpen.

Zegening op Maria Tenhemelopneming
Dat de kruiden uitgerekend met Maria Tenhemelopneming gezegend worden, komt doordat het een heel oud gebruik is om Maria aan te duiden met namen die ontleend zijn aan de plantenwereld en in haar een bloem te zien die de gezegende vrucht Jezus voortbracht. Bovendien is augustus de periode waarin deze kruiden bloeien.
Het feest dat op 15 augustus gevierd wordt, heette aanvankelijk de 'Ontslaping van Maria', vanaf de achtste eeuw de 'Tenhemelopneming van Maria'. Hiermee gedenkt de Kerk dat Maria, de moeder van Jezus, net als Hij, voortleeft in Gods liefde. Volgens het katholieke geloof is zij de koningin van hemel en aarde. Door haar directe band met Christus heeft God Maria vanaf het eerste ogenblik van haar bestaan gevrijwaard van de erfzonde en haar na haar dood als eerste de uiteindelijke voltooiing van de mens in Christus geschonken.

Het leven van Maria
Over het feitelijke leven van Maria is niet veel meer bekend dan wat in de bijbel staat. Zij was een meisje uit Nazareth en getrouwd met de timmerman Jozef. Door Gods' genade raakte zij zwanger van Jezus. Uit de evangeliën weten we dat zij haar Zoon volgde op zijn rondtocht door Israël. Na Zijn dood is ze vermoedelijk bij enkele van Zijn leerlingen gebleven. Leeftijd en achtergronden zijn onbekend.
Maria heeft in het leven van veel gelovigen een bijzondere plaats gekregen. Zij vertegenwoordigt het vrouwelijke, emotionele element in het geloof. Als moeder van de Heer is zij in feite de geestelijke moeder van alle gelovigen. Daarbij spelen drie elementen een belangrijke rol. Zij wijst de weg naar de kern van het christelijke geloof: naar Jezus Christus, haar Zoon. Zij helpt om trouw te zijn in het leven van alle dag, trouw aan hetgeen Jezus van de gelovigen vraagt. Zij schenkt troost in het lijden.

Belangrijkste Mariafeest
Maria Tenhemelopneming is voor de Kerk het belangrijkste Mariafeest. In chronologische volgorde zijn de andere feesten: Maria, Moeder van God (1 januari), Maria Lichtmis (de opdracht van Jezus in de tempel door Maria en Jozef, 2 februari), Maria Boodschap (25 maart), het bezoek van Maria aan haar nicht Elisabeth (31 mei), Maria Geboorte (8 september) en Maria Onbevlekt Ontvangen (8 december). De oudste Mariafeesten danken hun ontstaan aan de sterk opkomende Mariaverering na het Concilie van Efeze (431). Maria Tenhemelopneming werd eind 6e eeuw door keizer Mauritius in Byzantium ingevoerd. In de 7e eeuw nam Rome, onder paus Sergius I, dit feest uit het Oosten over. Op 1 november 1950 werd de Tenhemelopneming van Maria met ziel en lichaam door paus Pius XII tot dogma verklaard. In tegenstelling tot de ons omringende landen is 15 augustus in Nederland geen maatschappelijke vrije dag. Voor de Kerk daarentegen is de Tenhemelopneming van Maria een hoogfeest.

Afbeelding: Voorstelling van Maria Tenhemelopneming in mergel in de Jesuïtengrot in Maastricht