Verslag Euregio Conferentie

Jaarlijks wordt er op toerbeurt in Aken, Eupen of Wittem een oecumenische Euregionale Oecumenische Conferentie gehouden over diaconie. Dit jaar kwamen eind april in Aken naar schatting 100 diaconale werkers kwamen samen, rond het thema: Omzien naar...het diaconale engagement van de parochie/ gemeente.

In de ochtend sprak Jozef Wissink over: veelvormige diaconie wezenlijk voorde kerk. Diaconie behoedt ons geloof voor een verkeerde spiritualisering. Het geloof moet vlees krijgen in concrete daden van liefde en barmhartigheid voor de mens in nood, waarbij we ook op onze eigen nood stoten. Het geestelijke moet indalen in alle aspecten van ons leven. Op blijven komen voor sociale gerechtigheid ook al is de trend neoliberaal of worden de sociale verworvenheden langzaam, maar zeker uitgehold.

In Nederland bestaat een grote veelvormigheid in diaconie. Er is veel informele diaconie (burenhulp etc.) Het is van belang, om te weten dat het er kan zijn. Het kan zijn dat parochies/ gemeenten dingen niet zien. Er is formele diaconie (in het kader van een organisatie) d.w.z. geregistreerd werk, bv. ziekenbezoek van de Zonnebloem. En er is professionele en vrijwillige diaconie. De katholieke kerk in Nederland heeft op landelijk niveau op het secretariaat van de bisschoppenconferentie een 0.2 fte., daarnaast zijn er stichtingen als Cordaid en Mensen met een Missie. De bisdommen hebben een aantal mensen in dienst ter ondersteuning van de Caritas. De vrijwilligers blijken zeer goed te werken, maar als de professionele ondersteuning wegvalt, komen delen van het werk in de gevarenzone, vooral waar innovatie nodig is.

Het eigenlijke werkveld is altijd lokaal (signalering is zo belangrijk). Dat lokale gebeurt alleen goed, wanneer er zicht is op maatschappelijke invloeden op wat lokaal gebeurt. Daarvoor zijn bovenlokale organisaties nodig: regionale (zoals stichting de Pijler) of nationale (SchuldHulpMaatje SHM). In oecumenische samenwerking hebben kerken en bewegingen geld gekregen voor het plan SchuldHulpMaatje, om ter plaatse groepen van SchuldHulpMaatje te vormen. In Limburg zijn op vier plekken SchuldHulpMaatje projecten – Heerlen, Kerkrade, Maastricht en Venlo.

Prof. Wissink gaf aan dat we in Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog een wending naar buiten zien. Protestanten en katholieken ontmoeten elkaar, vooral op diaconaal niveau met aandacht voor mensen in nood buiten de eigen kring. Als voorbeeld gaf hij o.a. de Voedselbanken. Wissink waarschuwt dat we niet te snel de ene pool goed moeten noemen en de andere slecht. Wanneer we niet goed voor onze eigen armen zorgen, komt de zorg voor de vreemden onder verdenking te staan, dat we het uit eigenbelang doen. Wanneer we alleen voor onze eigen mensen opkomen, wordt de kerk een soort onderlinge verzekeringsmaatschappij.

Tijd, situaties en contexten vragen om verschillende vormen van diaconale inzet. Wezenlijk voor de kerk is dat we van al deze mogelijke vormen moeten weten, juist om niet te snel te oordelen over oplossingen van problemen en mogelijkheden over het hoofd te zien. Een gescherpt vermoeden van de vele mogelijke vormen van diaconie is wezenlijk voor de kerk, omdat we anders niet voluit waarnemen. Wissink noemt het voorbeeld van een pastoraal werker uit Utrecht. Hij vond de vrijwilligers in de kerk te oud voor zijn projecten. In de wijk ontmoette hij overal deze oudere vrijwilliger. Ze zijn dus niet te oud voor een experimentele aanpak.

Een veelvormige diaconie vraagt om communicatie, om ontschotting tussen de vele vormen en tussen het vieren, dienen en besturen. Kerk zijn betekent ten diepste communio: niemand leeft er voor zichzelf. De plaatselijke gemeenschap opent de ogen voor het geheim dat de kerk is: in het gewone dagelijkse leven van concrete mensen gebeurt Christus.

Als het waar is dat diaconale werkers op zoek zijn naar de spiritualiteit van hun werk, dan zou dat tot nieuwe vormen van leren, vieren en dienen kunnen leiden bij diaconale instituties. Met de groeiende armoedeproblematiek hebben we elkaar steeds meer nodig. De nood kan ons, zoals in deze conferentie, tot communio brengen.

In de tweede inleiding die ochtend, sprak theologe/ dominee mw. Marianne Arndt over twee gemeentes: Sint Clemens en Mauritius in Keulen. Keulen kent vele (gekleurde) achterstandswijken. Pastoraat wordt gedaan vanuit een theologische en pastorale grondslag:
1. Mensen in hun eigen levenssituatie zien, aanvaarden en waarderen
2. Encycliek ‘Caritas in Veritate’
3. Vaticanum II, de kerk is er ter bevordering van de liefde en de waarheid

Daarom zijn – zien, oordelen, handelen en reflectie – van wezenlijk belang.

Spreekuren, uitdelen van levensmiddelen, laaggeprijsde kleding, huisbezoeken, aandacht voor senioren, jongeren, financiën, opbouw van een sociaal netwerk, koffie-uurtjes, begeleiding van vrijwilligers maken deel uit van het beleid. De begeleiding van vrijwilligers staat hoog in het vaandel: ervaringsuitwisseling met een supervisor, en interne reflectiebijeenkomsten. Jaarlijks is er een feestavond. Van vrijwilligers wordt vereist dat ze deelnemen aan (oecumenische) sociale conferenties. Er bestaan goede geregelde contact met het stadsbestuur, de plaatselijke politiek en de pers.

Anders dan in Nederland wordt het diaconale werk ondersteund door een ruim aantal beroepskrachten, waar onder priesters, dominees, pastoraal werkers en worden er vele 10.000 € gespendeerd. Mw. Arndt was een boeiende verteller.

Na de lunch konden de aanwezigen kiezen uit meerdere workshops. Hub Vossen had drie diaconale groepen uit het Limburgse gevraagd zich te presenteren. Fien Cruts vertelde over het wijkpresentiepastoraat in ‘de Vrank’ in Heerlen- Noord, Bieke de Keukeleire over haar werk het ‘Witte Vrouwenveld’ in Maastricht, Eline Claassens over de diaconie in de Andreasparochie. Over het werk in ‘de Vrank’ bestaat een goede powerpointpresentatie, over het werk van Bieke werd bij haar afscheid in 2012 een mooi boek uitgegeven. In de Andreasparochie verscheen in mei een nieuw jaarverslag waarin de diaconie een prominente plek heeft.

De dag werd besloten met een oecumenische viering. Het was een waardevolle dag. Van harte aanbevolen om energie en nieuwe ideeën op te doen.

Eline Claassens

     
     
     
     
     
Susteren-Echt