Een zaligverklaring is een door de paus plechtig verkondigd oordeel van de Kerk waardor deze persoon of deze groep voortaan in een bepaald gebied (b.v. land, bisdom) of door bepaalde groepen (b.v. ordegemeenschappen, lekengemeenschappen) in het openbaar mogen worden vereerd, maar niet aanbeden. Aan dit afsluitende oordeel gaat een kerkelijke procedure vooraf die overeenkomt met een gerechtelijk onderzoek. Daarbij wordt informatie verzameld over de persoon die moet worden zaligverklaard, en zijn schriftelijke nalatenschap zeer nauwkeurig onderzocht. Het doel hiervan is de “heldhaftige deugdzaamheid” (wij zouden nu zeggen: de integriteit van de persoon en het voorbeeldig karakter van zijn leven) vast te stellen. Voor de zaligverklaring is bovendien noodzakelijk een door artsen en theologen als “echt” erkend wonder dat op voorspraak van degene die zalig moet worden verklaard, na zijn/haar dood heeft plaatsgevonden. Zie aparte button op deze site.

In onze op efficiency en rationaliteit gerichte hoofden klinkt al gauw de vraag: “Wat voor nut heeft nu zo een zaligverklaring?” Zeker is dat de zalige daardoor niet “zaliger” wordt; in zijn/haar toestand verandert er niets. In de loop van de eeuwen hebben ook veel heilige mensen geleefd en leven nog onder ons zonder telkens zalig of heilig te worden verklaard. Een zaligverklaring is een gebeurtenis voor ons. Zij brengt tot uitdrukking dat deze zalige een blijvende betekenis heeft voor ons: haar leven is een oriëntatiepunt, wanneer wij ernaar zoeken hoe een christelijke existentie vandaag overtuigend kan worden beleefd.

De zuster begonnen al vroeg hun herinneringen aan de beide medestichteressen van de Missiezusters van Steyl, moeder Maria, Helena Stollenwerk (1852-1900), en moeder Josefa, Hendrina Stenmanns (1852-1903), vast te legen. In 1920 verscheen de eerste dubbele bibliografie van de beide medestichteressen. In 1949 kregen de zusters de toezegging dat het zogenaamde informatieve proces (het onderzoek op diocesaan niveau met betrekking tot het leven en de werken van de zalige, resp. heilige) kon beginnen. Bij een informatief proces treedt, evenals bij een rechtszitting, iemand op die de zaligverklaring bepleit, en iemand die argumenten ertegenin brengt. De argumenten voor en tegen de zaligverklaring worden tegenover elkaar gezet en door een “rechter” tegen elkaar afgewogen. De procedure houdt het verzamelen in van alle geschriften en teksten van de zaligen, evenals het horen van getuigen. In 1951 was deze eerste stap van iedere procedure bij een zaligverklaring en daarmee het belangrijkste gedeelte van het informatieve proces voltooid. In 1952 vond de plechtige afsluiting van het informatieve proces plaats. De akten van het getuigenverhoor, het proces betreffende de geschriften en alle verdere, belangrijke documenten werden naar Rome doorgestuurd.

Met de aankomst van alle akten in Rome begint het zogenaamde apostolische proces. De procedure kende nu echter eerst rustpauze tot de zaligverklaring van Arnold Janssen in 1975. Moeder Josefa wachtte. Na de zaligverklaring van Arnold Janssen werd het proces betreffende moeder Josefa weer opgenomen. Er moesten verschillende verdergaande vragen aangaande de persoon van moeder Josefa worden opgehelderd. Toen dit was gebeurd, verklaarde paus Johannes Paulus II op 14 mei 1991 dat moeder Josefa, Hendrina Stenmanns, medestichteres van de missiecongregatie van de Missiezusters van Steyl (officieel: Dienaressen van de Heilige Geest) op heroïsche wijze de deugden van geloof, hoop en liede tot God en de naaste en de kardinale deugden voorzichtigheid, rechtvaardigheid, sterkte en matigheid heeft beoefend. Vanaf de dag mocht moeder Josefa de titel “eerbiedwaardige dienares van God” dragen.
Hieraan aansluitend begint het zogenaamde proces van het wonder. D.w.z. voordat iemand zalig of heilig kan worden verklaard, is een bewijs nodig van een bovennatuurlijke gebeurtenis die te herleiden is tot de voorspraak van de zalige/heilige. Zie voor een beschrijving van dit wonder de button wonder op deze site.

Wat al in het midden van de vorige eeuw was begonnen - het inleiden van de procedure van de zaligverklaring - werd in 2007 afgesloten met een positief resultaat. Daartussen lagen vele jaren van onzekerheid. “Het was spannend en wij hebben altijd maar weer op antwoord uit Rome gewacht. Wordt het wonder erkend? Zijn alle documenten bij elkaar? Het zoeken naar een datum - hierover werd enkele malen over en weer contact opgenomen -, er werden data gepland, wij begonnen met de voorbereidingen en dan moesten wij weer wachten, omdat er nog een handtekening ontbrak”, bericht zuster Miriam. Om deze tijd goed door te komen hebben de Missiezusters van Steyl - hoe kon het ook anders? - moeder Josefa als voorbeeld genomen. “De laatste twee jaar waren voor ons een zeer bewogen tijd. Wij oefenden ons in de deugd van moeder Josefa: geduldig wachten. Nu verheugen wij ons heel eenvoudig dat datum en plaats vaststaan en moeder Josefa deze eer te beurt valt. Wij vieren haar en hetgeen God door deze eenvoudige vrouw aan grootse dingen heeft bewerkt”.
Voor de Missiezusters van Steijl is de zaligverklaring een feest van de gemeenschap. Zij brengt tot uitdrukking dat moeder Josefa een blijvende betekenis heeft voor de zusters. Al bij de voorbereiding op het feest hielden de zusters zich opnieuw en intensief bezig met het leven van hun medestichteres. “Dat leidt ook ertoe dat zij hun eigen leven als missiezuster opnieuw bezien”, aldus zuster Miriam. “Het leven van de zaligen kan een leven op de dag van vandaag veel impulsen geven, aan een “koerscorrectie” bijdragen of nieuwe perspectieven bieden. Kortom: het eigen leven verrijken”.

Zalig- en heiligverklaringen vonden tot voor kort meestal in Rome plaats en altijd in aanwezigheid van de paus. Bij zijn aantreden in 2005 heeft paus Benedictus XVI te kennen gegeven dat hij alleen heiligverklaringen nog zelf zal uitspreken. De zaligverklaringen vinden voortaan plaats in het bisdom waarin de kandidaat-zalige gestorven is en waar meestal ook het zaligverklaringproces is gevoerd.