Preek openluchtmis De Doolhof Tegelen bij gelegenheid van de Passiespelen - Zondag 17 mei 2026 (7e zondag door het jaar)  

1e Lezing: Hand 1,12-14;
2e Lezing: 1Petr 4,13-16;
Evangelie: Joh 17,1-11a

Wanneer een toneelspel of een musical begint, gaan de doeken open en de lichten aan. De toeschouwers zitten klaar vol spanning en verwachting om te genieten van wat er gaat komen. De spelers komen op – niet allemaal tegelijk natuurlijk, maar één voor één of in kleine groepjes. De toeschouwers moeten de kans krijgen om de spelers te leren kennen. Het gaat aan het begin van het spel om de hoofdrolspelers, want om het verhaal goed te kunnen begrijpen, moet je de belangrijke personages kennen, hun karakter en hun rol.

Ook de vieringen van de katholieke kerk hebben een begin: de binnenkomst van de priester en zijn assistenten. Het koor staat klaar en de mensen in de kerk zitten er … niet als toeschouwers, maar als deelnemers aan een mysterie dat zich in woord en teken tijdens de viering ontvouwt. We nemen deel. We gaan staan. We knielen. We komen in beweging. We bewegen mee op het ritme van de liturgie. We worden aangesproken. In de kerk zitten we nooit als toeschouwer van een toneeluitvoering die soms goed en soms niet goed wordt opgevoerd. We zitten er als deelnemers omdat het gaat om ons eigen leven. In de vieringen in de kerk komt de levende Heer naar ons toe. Hij is de hoofdrolspeler die we moeten leren kennen. Hij spreekt ons aan. Hij roept ons. Hij beweegt zich naar ons toe. En wij openen onszelf voor Hem in gebed.

Vandaag zijn we getuige van de première van de Passiespelen in de Doolhof in Tegelen. Het is de 22ste editie. Het lijdensverhaal van onze Heer Jezus Christus wordt gespeeld door gewone mensen van hier. Het samen op het toneel staan in deze zomermaanden zal de onderlinge verbondenheid van de spelers goed doen. Samen zingen. Samen spelen. Dat alles verbroedert enorm. Zeker als je dat mag doen voor publiek. En als je daar maandenlang voor hebt moeten oefenen. Je hebt er naartoe geleefd.

Bij de Passiespelen staat het lijdensverhaal van Jezus centraal. Waarom niet andere scènes uit het leven van Jezus gespeeld? Waarom deze pijnlijke climax? De tweede lezing van vandaag uit de brief van Petrus begint als volgt: “Verheugt u in de mate dat gij deelhebt aan het lijden van Christus, opdat gij ook van vreugde zult juichen bij de openbaring van zijn heerlijkheid.” Lijden en dood maken deel uit van ons leven. Het is overal en heel schrijnend in onze wereld aanwezig. God is niet op afstand gebleven. In Christus zijn Zoon heeft Hij het lijden van ons op zich genomen. In het lijden blijkt Jezus helemaal mens te zijn.

Dat de Passiespelen van dit jaar het accent legt op Jezus als mens is een te verantwoorden keuze. Ik denk trouwens dat het nooit anders is geweest, ook niet bij eerdere edities. En als Jezus helemaal mens is, is Hij geen mythe. Het is werkelijkheid. Niemand geeft zijn leven voor een mythe, wel voor Christus die uit eigen beweging zo dichtbij is gekomen. Wij geloven dat Christus 2000 jaar geleden werkelijk als mens heeft geleefd en dat hij nu nog werkelijk leeft en onder ons aanwezig is. Dat Hij ons ziet. Dat Hij ons draagt. Dat Hij ons roept. Als je dat mag ervaren openbaart Christus zich aan ons. Dan wil ik er mijn leven voor geven.

Als wij deelhebben aan Christus’ lijden zullen we mogen juichen als Hij zijn heerlijkheid openbaart en aan ons laat zien. Dat heeft Hij gedaan drie dagen na zijn dood, toen Hij uit het graf opstond en zich aan zijn leerlingen toonde. Dat vertellen de evangelisten … en ik vertrouw deze ooggetuigen. Omdat Hij uit de doden is opgestaan, krijgen zijn lijden en dood de juiste betekenis. Daarom brengen we het vandaag op het toneel. Daarom vertellen we het verder.

Jezus wordt als mens neergezet — kwetsbaar, zoekend, tastend. Dat is heel waardevol, want Hij ís mens, niets menselijks is Hem vreemd, behalve dan de zonde, die heeft Hij nooit begaan. Wanneer men Hem een mythe noemt, schuift men iets essentieels opzij, namelijk dat Hij leeft in de Kerk en in het volk van God van vandaag.

In de eerste lezing bevinden de leerlingen zich in de bovenzaal. Ze wachten samen met Maria. Waarop? Niet op inspiratie. Niet op een idee. Niet op een voorbeeld. Niet op een verhaal dat hen kracht moet geven. Ze wachten op Iemand. Ze wachten op de Geest van de levende Christus, zodat ze getuigen kunnen zijn in de wereld van vandaag.