Hoogfeest van Pasen 5 april 2026 kathedraal Roermond

Ik denk dat ik een dezer dagen op zoek ga naar een film van de drie musketiers. Ik weet er veel te weinig van, moet ik helaas bekennen. Mijn algemene culturele ontwikkeling vertoont hier en daar wat gaten, zeker als het gaat over populaire films die iedereen gezien schijnt te hebben (Lord of the Rings, Harry Potter, Starwars etc.). De vondst van het skelet in de HH. Petrus en Pauluskerk te Wolder (Maastricht) zet mij ertoe aan. Toen ik vertrouwelijk op de hoogte werd gebracht van de vondst wist ik niet wie D'Artagnan was. Ik moest het opzoeken en kwam er achter dat D'Artagnan in Maastricht een bekende naam is, dat er een beeld van hem staat en dat er een herinneringsmonument is bij de Tongersepoort en dat er al jaren wordt gezocht naar zijn graf. En dat hij een vertrouweling was van Lodewijk XIV. Als in dit graf in de kerk van Wolder het skelet van D'Artagnan zou liggen zou dat wereldnieuws zijn. Het is al wereldnieuws nog voordat we zeker weten of de stoffelijke resten werkelijk van deze vierde musketierzijn.

Van Jezus zullen we nooit een skelet vinden. Hij is op de dag van zijn kruisdood in een graf gelegd met veel respect en eerbied. Jozef van Arimatea en Nikodemus droegen er zorg voor en vroegen toestemming aan Pilatus. Een klein groepje vrouwen en de apostel Johannes waren erbij. Het moest vlug gebeuren want het paasfeest stond op stapel. Op zondagmorgen troffen vrome vrouwen het graf leeg aan. Verward en onthutst en vol vragen en twijfels brengen zij de apostelen op de hoogte. Op die dag en de dagen erna verschijnt Jezus hen in een geestelijk-lichamelijke gedaante. Het is niet meer een fysiek lichaam zoals het onze. De verschijning van Jezus behoort tot een nieuwe dimensie. Kardinaal Ratzinger - paus Benedictus XIV - noemt het in zijn beroemde Jezustrilogie een soort mutatiesprong: "Jezus' opstanding was het openbreken tot een heel nieuw soort leven, een leven dat niet langer aan de wet van sterven [...] onderworpen is, maar aan de overzijde moet worden gesitueerd - een leven dat een nieuwe dimensie in het mens-zijn heeft geopend." De verrijzenis van Jezus gebeurt in de geschiedenis en in onze wereld, in onze dimensie en tegelijkertijd overstijgt het de geschiedenis en het aardse. De hemelvaart van Jezus na veertig dagen is dan ook een logisch gevolg van de verrijzenis. Zijn lichaam is naar God de Vader opgestegen. Wij hebben het niet meer bij ons, ook niet op een verborgen locatie in een graf.

Het vinden van een oud skelet uit 1673 en de verhalen uit de Evangeliën (1e eeuw van onze jaartelling) stellen ons voor lastige vragen. Die vragen kunnen ons bezig houden. Wat gebeurt er met mij na de dood? Beenderen blijven over en kunnen nog jaren na dato gevonden worden, maar wat gebeurt er met onze geest, onze ziel? Wat is eigenlijk de ziel van de mens? Is er een hemel of een hiernamaals en hoe moet ik me dat dan voorstellen? Wat geloven we? Is de dood niet gewoon het einde van mijn leven en van wie ik ben! Wat betekent mijn leven als ik toch zeker weet dat ik doodga? Dit zijn existentiële vragen. De stilte van de dood kan ons beangstigen. Je kunt er als kind wakker van liggen.

De klassieke voorstelling zoals we die in de Kerk hebben meegekregen is steeds minder gangbaar. Mensen hebben allerlei gedachten, vaak weinig doordacht en heel relativistisch: "Hoe ouder ik word, hoe meer ik besefte dat er niet één waarheid is. Geen hemel waar je rijstebrij met een gouden lepel eet. Maar misschien ook geen wedergeboorte." En even verderop in het artikel gisteren in de krant precies het tegenovergestelde: "Een lange tafel, Iedereen uitje leven zit er. Vrienden, familie, en allemaal zonder zorgen. Er wordt gegeten en gelachen." We maken ons eigen voorstellingen van een leven na de dood. Vaak klinkt erin door dat we met onze dierbaren warden herenigd.

Voor de moderne mens is ook reïncarnatie een idee dat populairder wordt en gemakkelijker te begrijpen is. Je ziel komt terug in een andere mens, of in een dier. Karaktertrekken van een overledene worden in een hond herkend. Dat reïncarnatie gemakkelijker te begrijpen is, is logisch. Het blijft binnen het aardse. Reïncarnatie is geen antwoord op de eigenlijke existentiële vraag naar de zin van mijn persoonlijke bestaan. Ik heb een ziel en een lichaam, die horen bij elkaar. Hoe kan mijn ziel verbonden raken met zomaar een ander lichaam. Wat zegt dat over wie ik nu ben?

Tijdens de rondetafelgesprekken en tijdens de priesterstudiedagen in het kader van synodaliteit was een van de zorgen die werden gedeeld: de Kerk moet een heldere boodschap hebben en die moet ze ook uitdragen. Er zijn veel andere onderwerpen voorbij gekomen: open kerken, aanwezigheid en presentie van katholieken in de samenleving, behoefte aan verdieping en vorming, aandacht voor de jeugd en voor diaconie enz. Een van de thema's was: een duidelijke en heldere boodschap.

Een duidelijke overtuiging is-en die is basaal- : Christus heeft ons mens zijn helemaal gedeeld ... tot in de dood ... en Hij is er niet ingebleven; Hij is opgestaan uit de doden. Hij is verrezen en Hij heeft voor ons de toegang tot God mogelijk gemaakt.

Vragen die zich richten op de werkelijkheid voorbij de dood zullen blijven bestaan. We kunnen ons allerlei voorstellingen maken. Maar op een of andere wijze zullen wij bij God zijn, zal Hij alles in allen zijn. Op een of andere wijze zullen wij niet in de anonimiteit van het heelal verdwijnen of verworden tot een brok energie. Door Gods genade zullen we als persoon gekend en bemind worden in eeuwigheid. Die volheid kunnen we ons niet voorstellen. We kunnen erop vertrouwen en ervoor leven. Deze christelijke visie op leven en dood zullen we moeten blijven uitdragen.

Onlangs las ik een aantal teksten uit eind jaren 1 940 (gebundeld in Onrust in de zielzorg). Het was de tijd dat de Kerk een vanzelfsprekende plaats had in de samenleving, zeker in Limburg en Brabant, zeker in de dorpen. De teksten signaleren zorgen onder de oppervlakte van het kerkelijke publieke leven. Er was eigenlijk niet zoveel diepgang-ondanks dat iedereen op zondag naar de kerk ging -, de parochies waren goed georganiseerd maar onvoldoende spiritueel. De teksten ademden ook een zekere burgerlijkheid. Ik zou me er in die tijd goed bij hebben gevoeld. Maar die tijd is voorbij. We leven in een seculiere tijd waarin wij als christenen onze plaats opnieuw moeten zoeken. Als wij bij het Evangelie blijven en bij onze eigen Traditie en leer zal het burgerlijke karakter van onze Kerk voorbijgaan. Men zal opnieuw nieuwsgierig worden naar waar de Kerk voor staat en wat ze leert. Dat biedt nieuwe kansen en mogelijkheden.

De boodschap van het leven vieren we iedere zondag weer opnieuw als wij de Eucharistie vieren en eraan deelnemen. We verbinden ons met het lichaam van Christus dat uit de doden is opgestaan. En zo staan we ook zelf op ten leven. We mogen dat in het dagelijks leven voorleven aan anderen en ook onze medemensen tot geloof en leven brengen.

Zalig Pasen

+ Ron van den Hout,
bisschop van Roermond