Tekst: Matheu Bemelmans | Foto’s: Bisdom Roermond

Dit voorjaar werkt het bisdom Roermond aan het breed uitdragen van de toekomstvisie ‘Verbonden met elkaar in Christus’, die half december is gepresenteerd. Bisschop Ron van den Hout en zijn medewerkers gaan op verschillende plekken in Limburg hierover in gesprek. Op synodale wijze: iedereen die wil mag meepraten én luisteren.

De toekomst van de kerk in Limburg gaat veel mensen aan het hart. Dat bleek wel bij de eerste drie rondetafelgesprekken die het bisdom afgelopen najaar heeft gehouden. In een mum van tijd hadden zich 150 mensen aangemeld om deel te nemen. Zij waren bereid om drie zaterdagochtenden naar Abdij Rolduc in Kerkrade te komen om daar mee te praten, mee te denken en vooral ook naar elkaar te luisteren.

Want dat is een van de bijzondere kenmerken van het traject dat bisschop Van den Hout heeft ingezet. In navolging van wat paus Franciscus in Rome is begonnen, is dit ook een synodaal proces. Dat betekent letterlijk: samen op weg gaan. De bisschop verwees daar onlangs naar in het tv-programma Geloofsgesprek van KRO-NCRV: “De toekomst is onzeker, maar we gaan op weg met iets van een droom – een visioen – vóór ons. Als je vooraf precies wilt weten waar je uit moet komen, kan dat de weg ook blokkeren. Daarom gaan we gewoon samen op weg.”

De ondertitel van het document luidt niet voor niets ‘Kompas voor de toekomst’. Het wijst niet precies de weg, zoals een navigatiesysteem dat doet, maar geeft de globale richting aan. Onderweg kan er spontaan van alles gebeuren en regionaal kunnen er ook verschillen zijn. “De toekomstvisie is geen beleidsplan, waarin tot in detail is uitgewerkt wat er moet gebeuren,” zei Mgr. Van den Hout in december bij de presentatie van het document: “Het wil vooral een beeld voor de toekomst neerzetten.”

Een belangrijk uitgangspunt bij dat toekomstbeeld is dat we de kerk van Christus zijn en zijn boodschap uitdragen. Nieuw is daarbij dat er op een andere manier naar de parochies wordt gekeken. De parochie van de toekomst wordt een ‘gemeenschap van gemeenschappen.’ Dat betekent dat er overal in Limburg groepen zullen zijn die op de een of andere manier met hun geloof bezig zijn. Dat kunnen bijbelgroepen zijn, zangkoren, jongerengroepen, diaconiewerkgroepen of nog heel andere varianten. Het zijn ieder geval allemaal groepen waarvan de leden op een of andere manier door het geloof met elkaar verbonden zijn.

“Belangrijk is dat deze groepen op zondag samenkomen om eucharistie te vieren,” aldus Mgr. Van den Hout. “De zondag is de dag van de christenen. Dat mogen we koesteren. Het is een dag van rust en aandacht voor elkaar.” Naast de eucharistieviering kan er op die zondag volgens de bisschop ruimte zijn voor catechese, geloofsgesprekken of sociale activiteiten. “Als we samenkomen, ervaren we dat die kleine gemeenschappen bij elkaar één grote geloofsgemeenschap vormen.”

Uit de eerste reeks rondetafelgesprekken is gebleken dat er grote behoefte is aan vorming en geloofsverdieping. Ook de wens tot betere communicatie, zowel in de verkondiging als op het persoonlijke vlak en online, scoorde tijdens de gesprekken hoog. In de toekomstvisie zijn ze genoemd als punten waaraan zeker gewerkt moet worden. Aan diaconie, kerkgebouwen en de plek van jongeren zijn in de toekomstvisies evenees paragrafen gewijd. Mgr. Van den Hout is blij met de jongeren die zich in verschillende parochies melden en nieuwsgierig zijn naar het geloof. “De Heilige Geest is allang in de kerk aan het werk,” zegt hij.

Over kerkgebouwen staat in de toekomstvisie dat alle parochiefederaties binnen afzienbare tijd toegroeien naar fusieparochies met bij voorkeur één centrale kerk, waar de geloofsgemeenschap samenkomt. Daarnaast kunnen er binnen een fusieparochie ook andere kerken of kapellen zijn, zolang deze iets toevoegen aan de gemeenschap van gemeenschappen.

Vragen als handreiking

Naast de regiobijeenkomsten kunnen parochies en andere kerkelijke groepen ook zelf bijeenkomsten organiseren om met mensen in gesprek te gaan over de toekomstvisie en daarin genoemde bouwstenen. Dat kunnen geplande bijeenkomsten zijn of heel informele gesprekken, bijvoorbeeld voor of na de H. Mis of tijdens ontmoetingen tussen gelovigen.

Er zou dan gesproken kunnen worden over vragen als:

 

Wat spreekt mij het meest aan in deze toekomstvisie?

Welke onderwerp of bouwsteen inspireert me in het bijzonder?

Aan welke vernieuwing kan en wil ik graag een bijdrage leveren?

Welke elementen mis ik in deze visie die ik graag nog uitgewerkt zou zien?

Hoe ga ik zelf als zelfbewuste katholieke gelovige zichtbaar getuigen?

Op welke wijze kunnen we de vooruitgang met elkaar zichtbaar maken?

Wat heb jij nodig om betrokken te blijven?

De deelnemers aan de synodale gesprekken in het najaar waren het erover eens dat diaconie en caritas tot de kerntaken van de kerk blijven behoren. Dit mag ook meer zichtbaar worden gemaakt. “Het is een goede zaak wanneer parochies en individuele gelovigen zich maatschappelijk engageren en in hun spreken en handelen de boodschap van het evangelie – expliciet of impliciet – laten doorklinken,” aldus het ‘Kompas voor de toekomst’. 

Bisschop Van den Hout wil graag met zoveel mogelijk mensen in gesprek blijven om samen met hen te bouwen aan de noodzakelijke vernieuwing van de kerk in het bisdom Roermond. Vandaar dat er dit voorjaar een verbredingsslag plaatsvindt. Na de eerste reeks rondetafelgesprekken met 150 afgevaardigden van parochies vonden half februari de priesterstudiedagen plaats. Bijna honderd van de honderdtwintig actieve priesters uit het bisdom namen hieraan deel.

In Abdij Rolduc spraken zij gedurende twee dagen met elkaar over de verschillende onderdelen van het visiedocument, het kerkelijk leven, het dagelijks werk en ieders persoonlijk geloof. “Dit was de eerste keer in zeker 40 jaar dat we als priesters op deze manier bij elkaar zijn geweest,” reageerde een van de deelnemers na afloop. Ook andere priesters waren enthousiast en gebruikten woorden als ‘weldadig’, ‘bijzonder nuttig’, ‘feest van ontmoeting’ en ‘heel opbouwend’.

Het programma tijdens de studiedagen begon met synodale ‘gesprekken in de geest’. In diverse rondes van luisteren, spreken, gebed en stilte deelden de priesters met elkaar wat hen in de visie aanspreekt, maar ook waarover ze eventueel weerstand voelden. “Ik had nu eindelijk de gelegenheid om eens collega’s te spreken die ik anders nooit tegenkom,” merkte een van hen op. “In vergaderingen praten we veel over beleid en structuren, nu gingen we veel meer de diepte in. Het was goed om van collega’s te horen met welke zorgen en moeilijkheden zij worstelen.”  

In kleine groepen werden ook deelopdrachten uitgevoerd, waarbij zelfs een beroep gedaan werd op de creatieve tekentalenten van de priesters. “Ik werd behoorlijk uit mijn comfortzone gehaald,” gaf een van de dekens na afloop toe.” Een ander merkte op: “Vooraf was ik heel huiverig over de synodale methode. Maar door die luistergesprekken heb ik ervaren dat ‘onze visie’ veel belangrijker is dan ‘mijn visie’.”

De volgende stap in het synodale proces is dat er drie regionale avonden komen waar iedereen die interesse heeft mag aansluiten. Dit kunnen leden van kerkbesturen of pastorale teams zijn, vrijwilligers, betrokken parochianen en ook mensen die buiten de kerk staan, maar wel geïnteresseerd zijn. Iedereen is tijdens deze avonden welkom. Deze regiobijeenkomsten worden eind april gehouden op drie locaties: een voor Noord-Limburg, een voor Midden-Limburg en een voor Zuid-Limburg.

Net als bij de priesterstudiedagen gaat het er bij deze regiobijeenkomsten om dat de deelnemers kennisnemen van de toekomstvisie, zoals die in de brochure op papier is gezet en vervolgens daarover met elkaar in gesprek gaan én naar elkaar luisteren. Bisschop Van den Hout hoopt dat de toekomstvisie op deze manier door alle betrokken katholieken in Limburg gedragen wordt en het een gezamenlijke weg van alle gelovigen wordt, die levendig getuigen van hun geloof en samen bouwen aan vitale geloofsgemeenschappen.

Regiobijeenkomsten over toekomstvisie

In april worden er drie regionale bijeenkomsten gehouden,
waarop iedereen welkom is om met elkaar en met de bisschop in gesprek te gaan
over de brochure ‘Verbonden met elkaar in Christus - Kompas voor de toekomst’.